Trong kỷ nguyên kinh tế số và hội nhập quốc tế toàn cầu, tài sản trí tuệ ngày càng khẳng định vị thế là "chìa khóa vàng" quyết định sự sống còn của doanh nghiệp. Mới đây nhất, Văn bản hợp nhất số 155/VBHN-VPQH năm 2025 đã được ban hành để tích hợp toàn bộ các sửa đổi cốt lõi của Luật Sở hữu trí tuệ. Đặc biệt, những điều chỉnh mang tính bước ngoặt từ Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15 (có hiệu lực từ ngày 01/10/2025) đã chính thức bãi bỏ hàng loạt quy định cũ, đồng thời tái định hình cơ chế quản lý tài sản trí tuệ sử dụng ngân sách nhà nước và quyền lợi của các tác giả.
I. CÁC SỬA ĐỔI,
BÃI BỎ MỚI NHẤT NĂM 2025 (Theo Luật số 93/2025/QH15)
1. Bãi bỏ
hoàn toàn các quy định riêng về nhiệm vụ KH&CN dùng ngân sách nhà nước
Luật năm 2025
đã bãi bỏ một loạt các điều khoản đặc thù về quyền đăng ký, nghĩa vụ và chuyển
nhượng tài sản trí tuệ sử dụng ngân sách nhà nước trong Luật Sở hữu trí tuệ trước
đây:
- Bãi bỏ Điều
86a: Quy định về quyền đăng ký sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết
kế bố trí là kết quả của nhiệm vụ KH&CN sử dụng ngân sách nhà nước.
- Bãi bỏ Điều
133a: Quy định về quyền của Nhà nước đối
với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí là kết quả của nhiệm vụ
KH&CN sử dụng ngân sách nhà nước.
- Bãi bỏ Điều
136a: Quy định về nghĩa vụ của tổ chức
chủ trì đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí là kết quả của
nhiệm vụ KH&CN sử dụng ngân sách nhà nước.
- Bãi bỏ Khoản
3 và Khoản 4 Điều 164: Quy định về
quyền đăng ký giống cây trồng là kết quả của nhiệm vụ KH&CN sử dụng ngân
sách nhà nước.
- Bãi bỏ Điều
191a và Điều 191b: Quy định về
nghĩa vụ của tổ chức chủ trì và quyền của Nhà nước đối với giống cây trồng là kết
quả của nhiệm vụ KH&CN sử dụng ngân sách nhà nước.
- Bãi bỏ các
điều khoản hạn chế chuyển nhượng đặc thù:
Bãi bỏ Khoản 6 Điều 139 (hạn chế chuyển nhượng quyền đối với sáng chế, kiểu
dáng công nghiệp, thiết kế bố trí sử dụng ngân sách nhà nước) và Khoản 4 Điều
194 (hạn chế chuyển nhượng quyền đối với giống cây trồng sử dụng ngân sách nhà
nước).
2. Sửa đổi,
thống nhất nguyên tắc trả thù lao cho tác giả (Điều 135 và Điều 191)
Do bãi bỏ các
quy định riêng về thù lao của nhiệm vụ sử dụng ngân sách nhà nước (bãi bỏ Khoản
2 Điều 135 và Khoản 2 Điều 191), Luật năm 2025 đã sửa đổi và quy định thống nhất
mức thù lao tối thiểu trả cho tác giả (khi không có thỏa thuận khác) như sau:
- Đối với
sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí (Điều 135.1):
- Tự sử dụng: Chủ sở hữu phải trả thù lao cho tác giả 10% lợi nhuận trước thuế
thu được tương ứng với giá trị đóng góp của sáng chế, kiểu dáng công nghiệp,
thiết kế bố trí vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.
- Chuyển giao
quyền sử dụng: Chủ sở hữu
phải trả cho tác giả 15% tổng số tiền thực nhận trong mỗi lần nhận thanh toán từ
việc chuyển giao trước khi nộp thuế.
- Đối với
giống cây trồng (Điều 191.1):
- Tự sử dụng: Trả thù lao 10% lợi nhuận trước thuế thu được từ việc tự sử dụng
giống cây trồng được bảo hộ để sản xuất, kinh doanh.
- Chuyển giao
quyền sử dụng: Trả thù lao 15%
tổng số tiền thực nhận trong mỗi lần nhận thanh toán do chuyển giao quyền sử dụng
giống cây trồng trước khi nộp thuế.
- Chuyển nhượng
quyền lần đầu tiên: Trả thù lao 35%
tổng số tiền nhận được từ việc chuyển nhượng quyền đối với giống cây trồng
trong lần đầu tiên trước khi nộp thuế. Người thiết kế/chọn tạo sẽ không nhận
thêm thù lao cho các lần chuyển nhượng tiếp theo hay thù lao tự sử dụng/chuyển
giao sử dụng khác.
- Trường hợp
đồng tác giả (Điều 135.3 và Điều 191.3): Các mức thù
lao nêu trên là mức dành chung cho các đồng tác giả; các đồng tác giả tự thỏa
thuận việc phân chia số tiền thù lao này.
II. CÁC NỘI
DUNG SỬA ĐỔI LỚN TRƯỚC ĐÓ (Được duy trì trong văn bản hợp nhất 2025)
Bên cạnh các
thay đổi mới nhất năm 2025, Văn bản hợp nhất năm 2025 vẫn duy trì và kế thừa trọn
vẹn các sửa đổi mang tính cốt lõi của Luật sửa đổi bổ sung năm 2022 (Luật số
07/2022/QH15), bao gồm:
- Quyền
tác giả và Quyền liên quan:
- Xác định rõ
tác giả và đồng tác giả (Điều 12a), quy định người chỉ hỗ trợ, góp ý kiến hoặc
cung cấp tư liệu thì không phải là tác giả hoặc đồng tác giả.
- Bổ sung 12
trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả (Điều 25) (như tự sao chép một
bản phi thương mại để học tập, nghiên cứu nhưng không áp dụng thiết bị sao
chép).
- Bổ sung các
ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả dành riêng cho người khuyết tật (Điều
25a).
- Quyền sở
hữu công nghiệp:
- Cho phép bảo
hộ nhãn hiệu âm thanh nếu thể hiện được dưới dạng đồ họa.
- Quy định về
việc nộp đơn đăng ký đối với sáng chế mật.
- Quy định cơ
chế xử lý nhãn hiệu đăng ký với dụng ý xấu.
- Bổ sung quy
định đền bù cho chủ sở hữu sáng chế vì sự chậm trễ trong việc cấp phép lưu hành
dược phẩm (Điều 131a).
- Bảo vệ
quyền SHTT:
- Cho phép cơ
quan hải quan chủ động tạm dừng làm thủ tục hải quan nếu phát hiện căn cứ rõ
ràng nghi ngờ hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu là hàng giả mạo SHTT.
Có thể thấy, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi mới
nhất năm 2025 đang mở ra một chương mới đầy hứa hẹn cho cộng đồng sáng tạo và
doanh nghiệp tại Việt Nam. Việc nắm rõ các điểm mới về quyền đăng ký sáng chế,
thù lao tác giả hay bảo hộ giống cây trồng sẽ giúp bạn luôn làm chủ cuộc chơi
và tối ưu hóa giá trị thương mại từ các ý tưởng của mình. Đừng để sự thiếu hụt
thông tin pháp lý trở thành rào cản trên con đường khẳng định thương hiệu và
phát triển công nghệ của doanh nghiệp bạn.
Thông tin liên hệ: CÔNG TY LUẬT HỒNG THÁI
• Địa chỉ: LK 9-38
Tổng cục 5, phường Thanh Liệt, TP. Hà Nội
• Hotline: 0962.893.900 / 0982.033.335
• Email: Luathongthai@gmail.com
Luật Hồng
Thái – Điểm tựa pháp lý vững chắc, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bạn trong mọi
biến động thị trường!