Tình thế cấp thiết là một trong những tình tiết loại trừ trách nhiệm hình sự. Điều 23
Bộ Luật Hình sự 2015 quy định về tình thế cấp thiết như sau:
Tình thế cấp thiết là tình thế của người vì muốn tránh gây thiệt hại cho quyền, lợi ích hợp pháp của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà không còn cách nào khác là phải gây một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa.
Như vậy, theo định nghĩa trên, thì tình thế cấp thiết là hành vi của vì muốn bảo vệ lợi ích của nhà nước, tổ tức, quyền và lợi ích hợp pháp của mình hoặc của người khác mà không còn cách nào khác ngoài việc gây ra một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa. Hành vi của người trong tình thế cấp thiết là nhằm bảo vệ lợi ích hợp pháp nên mặc dù hành vi đó có gây ra thiệt hại nhưng được loại trừ trách nhiệm hình sự.
Hành vi được coi là tình thế cấp thiết phải có những điều kiện sau.
1. Sự nguy hiểm thực tế đang đe dọa đến lợi ích hợp pháp là cơ sở để thực hiện hành vi trong tình thế cấp thiết.
Cơ sở để xuất hiện hành vi trong tình thế cấp thiết là xuất hiện nguồn nguy hiểm. Nguồn nguy hiểm là những điều kiện, hoàn cảnh tự nhiên hoặc những nhân tố do con người tạo ra đe dọa đến lợi ích hợp pháp. Ví dụ nguồn nguy hiểm đến do thiên nhiên như bão, lũ... hoặc do sự tấn công của súc vật; do hành vi trái pháp luật của con người...
2. Việc gây thiệt hại cho lợi ích hợp pháp này là cách duy nhất để bảo vệ lợi ích hợp pháp của khác.
Luật hình sự quy định, khi có nguồn nguy hiểm xảy ra có thiệt hại ngay tức khắc cho lợi ích hợp pháp và không có biện pháp nào để ngăn chặn khả năng đó thì được phép sử dụng hành vi trong tình thế cấp thiết để bảo vệ lợi ích hợp pháp. Quy định này thể hiện hành vi trong tình thế cấp thiết là biện pháp duy nhất, cuối cùng khi không còn bất kỳ biện pháp nào mới được sử dụng nhằm hạn chế thiệt hại lớn hơn bằng cách gây thiệt hại nhỏ hơn.
3. Thiệt hại gây ra phải nhỏ hơn thiệt hại cần khắc phục.
Thiệt hại gây ra bởi hành vi trong tình thế cấp thiết phaỉ nhỏ hơn thiệt hại cần khắc phục. Người có hành vi gây thiệt hại quá yêu cầu của tình thế cấp thiết có thể phải chịu trách nhiệm hình sự với hình thức lỗi cố ý hoặc vô ý tùy theo tình hình thực tế và thái độ của người thực hiện đối với hành vi do họ gây ra.
CÔNG TY LUẬT TNHH QUỐC TẾ HỒNG THÁI VÀ ĐỒNG NGHIỆP TRÂN TRỌNG!
Trụ sở chính: LK9-38 Tổng cục 5, Tân Triều, Hà Nội (cuối đường Chiến Thắng, Thanh Xuân)