Nhiều người thắc mắc: Pháp luật hiện hành đã bổ sung
quy định xử lý hình sự riêng biệt đối với hành vi sử dụng AI giả mạo để chiếm
đoạt tài sản chưa? Kẻ thực hiện hành vi này sẽ đối mặt với mức án nào? Hãy cùng
Luật Hồng Thái tìm hiểu chi tiết dưới góc nhìn pháp lý chuẩn xác nhất.
1. Đã có tội danh hình sự riêng cho hành
vi lừa đảo bằng AI (Deepfake) chưa?
Dựa trên các văn bản pháp luật hiện hành và tài liệu hợp
nhất mới nhất (bao gồm Bộ luật Hình sự 2015 và Văn bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH
2025), pháp luật Việt Nam chưa ban hành một điều luật riêng biệt hay tội danh độc
lập mang tên "Tội lừa đảo bằng trí tuệ nhân tạo (AI)" hoặc "Tội
sử dụng công nghệ Deepfake".
Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc hành vi
này không bị xử lý hình sự. Bản chất của việc dùng AI giả dạng giọng nói, khuôn
mặt nhằm tạo lòng tin rồi yêu cầu chuyển tiền vẫn là hành vi dùng thủ đoạn gian
dối để chiếm giữ tài sản của người khác. Do đó, tùy thuộc vào phương thức thực
hiện và mục đích, hành vi giả mạo bằng AI sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự
theo các tội danh tương ứng trong Bộ luật Hình sự.
2. Các tội danh áp dụng đối với hành vi sử
dụng AI giả mạo chiếm đoạt tài sản
- Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương
tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản:
Đây là tội danh phổ biến nhất được áp dụng để xử lý
các đối tượng sử dụng công nghệ cao và AI nhằm lừa đảo qua không gian mạng:
- Hành
vi cấu thành: Sử dụng mạng máy tính, internet hoặc phương tiện điện tử để
đưa thông tin gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản.
- Mức
phạt cơ bản: Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06
tháng đến 03 năm.
- Mức
phạt tăng nặng (Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm): Áp dụng nếu phạm tội có tổ
chức, có tính chất chuyên nghiệp hoặc tài sản chiếm đoạt trị giá từ
50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng.
- Khung
hình phạt cao nhất (Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm): Áp dụng khi tài sản chiếm
đoạt trị giá 500.000.000 đồng trở lên hoặc gây thiệt hại từ 500.000.000 đồng
trở lên.
- Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản:
Nếu hành vi lừa đảo bằng AI được thực hiện theo phương
thức gián tiếp hoặc trực tiếp cấu thành thủ đoạn gian dối thuần túy ngoài đời
thực nhằm đoạt tài sản:
- Khung
1 (Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03
năm): Áp dụng khi tài sản chiếm đoạt trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới
50.000.000 đồng (hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt hành chính,
kết án chưa xóa án tích...).
- Khung
hình phạt cao nhất (Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân): Áp dụng
khi chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên.
- Tội vu khống và Tội làm nhục người khác:
Trong nhiều trường hợp, kẻ xấu sử dụng AI để cắt ghép
hình ảnh nhạy cảm, giả mạo giọng nói thóa mạ nhằm hạ uy tín, danh dự của nạn
nhân trên Facebook để tống tiền hoặc trả thù:
- Nếu
sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để thực hiện,
người phạm tội sẽ bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm về Tội làm nhục người
khác, hoặc bị phạt tù từ 01 năm đến 03 năm về Tội vu khống.
3. Quyền bảo vệ hình ảnh cá nhân dưới góc
độ dân sự
Bên cạnh chế tài hình sự, hành vi tự ý thu thập dữ liệu
cá nhân, sử dụng hình ảnh của người khác để huấn luyện AI hoặc tạo ra các sản
phẩm giả mạo Deepfake là hành vi vi phạm pháp luật dân sự nghiêm trọng.
Căn cứ Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015 về quyền của cá
nhân đối với hình ảnh:
- Việc
sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý (trừ các trường hợp
vì lợi ích quốc gia, công cộng).
- Khi
bị xâm phạm, người có hình ảnh có quyền yêu cầu Tòa án buộc người vi phạm,
cơ quan, tổ chức liên quan phải thu hồi, tiêu hủy, chấm dứt việc sử dụng
hình ảnh, bồi thường thiệt hại và áp dụng các biện pháp xử lý khác theo
quy định pháp luật.
Hãy liên hệ ngay với Luật
Hồng Thái để nhận được sự bảo vệ kịp thời từ các Luật sư chuyên nghiệp trong kỷ
nguyên số!
Thông tin liên hệ: CÔNG
TY LUẬT TNHH QUỐC TẾ HỒNG THÁI
Địa chỉ: LK 9-38 Tổng cục
5, phường Thanh Liệt, TP. Hà Nội
Hotline: 0962.893.900 /
0982.033.335
Email:
Luathongthai@gmail.com
Luật Hồng Thái – Điểm tựa
pháp lý vững chắc, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bạn trong mọi biến động thị
trường!