Trong cơ cấu quản lý nhà nước và hoạt động của các cơ quan, tổ chức, tính liêm chính và sự tuân thủ pháp luật của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức là yếu tố cốt lõi bảo đảm sự vận hành đúng đắn của bộ máy. Tuy nhiên, thực tế vẫn xảy ra các hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi cá nhân, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi ích chung.
1. Khái Niệm Người Có Chức Vụ Và Hành Vi
Phạm Tội
Để xác định hành vi có cấu thành tội phạm này hay
không, trước hết cần làm rõ định nghĩa về người có chức vụ và bản chất của hành
vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn.
Ai được coi là "Người có chức vụ"?
Theo quy định tại khoản 2 Điều 352 Bộ luật
Hình sự 2015, người có chức vụ là người do bổ nhiệm, do bầu cử, do hợp đồng
hoặc do một hình thức khác, có hưởng lương hoặc không hưởng lương, được giao thực
hiện một nhiệm vụ nhất định và có quyền hạn nhất định trong khi thực hiện công
vụ, nhiệm vụ.
Như vậy, chủ thể của tội danh này không chỉ giới hạn
trong phạm vi cán bộ, công chức nhà nước truyền thống mà còn bao gồm cả những
người thực hiện nhiệm vụ công ích theo hợp đồng hoặc phân công tạm thời có quyền
hạn nhất định trong khi thực hiện nhiệm vụ đó.
Bản chất của hành vi lợi dụng chức vụ, quyền
hạn
Hành vi khách quan của tội phạm này là việc người phạm
tội sử dụng chức vụ, quyền hạn được giao như một "công cụ" để làm
trái công vụ. Hành vi này phải xuất phát từ động cơ vụ lợi hoặc động
cơ cá nhân khác.
2. Các Yếu Tố Cấu Thành Tội Lợi Dụng Chức
Vụ Quyền Hạn Trong Khi Thi Hành Công Vụ
Một hành vi chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội
danh này khi hội tụ đủ 4 yếu tố cấu thành tội phạm dưới đây:
- Khách
thể của tội phạm: Tội phạm này trực tiếp xâm
hại đến hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ chức Nhà nước hoặc các tổ chức
xã hội, làm giảm sút uy tín, lòng tin của nhân dân đối với bộ máy công quyền.
- Mặt
khách quan của tội phạm:
- Hành
vi: Lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm trái công
vụ.
- Hậu
quả: Gây thiệt hại về tài sản từ
10.000.000 đồng trở lên hoặc gây thiệt hại phi vật chất nghiêm
trọng đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá
nhân. Hậu quả thiệt hại là dấu hiệu bắt buộc của tội danh này. Nếu chưa
gây thiệt hại đạt mức tối thiểu hoặc chưa gây ra những hậu quả phi vật chất
nghiêm trọng khác, hành vi chỉ bị xử lý kỷ luật hành chính.
- Chủ
thể của tội phạm: Là chủ thể đặc biệt – người
có chức vụ, quyền hạn (đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự và có năng lực
hành vi dân sự đầy đủ).
- Mặt
chủ quan của tội phạm: Tội phạm được thực hiện với
lỗi cố ý trực tiếp. Người phạm tội nhận thức rõ hành vi của
mình là trái công vụ, thấy trước hậu quả thiệt hại nhưng vẫn mong muốn thực
hiện vì động cơ vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác.
3. Khung Hình Phạt Chi Tiết Theo Điều 356
Bộ Luật Hình Sự
Điều 356 Bộ luật Hình sự quy định cụ thể 3 khung hình
phạt chính và hình phạt bổ sung tăng dần theo mức độ nghiêm trọng của hậu quả
thiệt hại tài sản:
Khung 1: Phạt cải tạo không giam giữ đến
03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm
Áp dụng đối với người phạm tội trong trường hợp thông
thường:
- Gây
thiệt hại về tài sản từ 10.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;
hoặc
- Gây
thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức,
cá nhân.
Khung 2: Phạt tù từ 05 năm đến 10 năm
Áp dụng nếu hành vi phạm tội thuộc một trong các trường
hợp định khung tăng nặng sau đây:
- Phạm
tội có tổ chức;
- Phạm
tội 02 lần trở lên;
- Gây
thiệt hại về tài sản từ 200.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng.
Khung 3: Phạt tù từ 10 năm đến 15 năm
Đây là khung hình phạt cao nhất của tội danh này, áp dụng
khi người phạm tội:
- Gây
thiệt hại về tài sản từ 1.000.000.000 đồng trở lên.
Hình phạt bổ sung
Bên cạnh hình phạt chính nêu trên, người phạm tội còn
phải chịu các chế tài bổ sung nghiêm khắc nhằm tước bỏ cơ hội tiếp tục lạm quyền:
- Cấm
đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 năm đến 05
năm;
- Có
thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng.
4. Ranh Giới Giữa "Lợi Dụng Chức Vụ"
Và "Lạm Quyền" Trong Khi Thi Hành Công Vụ
Trên thực tế, rất nhiều người nhầm lẫn giữa Tội lợi dụng
chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ và Tội lạm quyền trong khi
thi hành công vụ. Luật Hồng Thái xin chỉ ra điểm khác biệt cốt
lõi để quý khách hàng phân biệt:
- Lợi
dụng chức vụ, quyền hạn (Điều 356): Người phạm tội
làm những việc nằm trong phạm vi quyền hạn của mình nhưng thực
hiện trái với quy định, quy trình công vụ vì mục đích vụ lợi.
- Lạm
quyền trong khi thi hành công vụ (Điều 357): Người
phạm tội làm những việc vượt quá phạm vi quyền hạn được giao, tức là
họ không có thẩm quyền quyết định việc đó nhưng vẫn cố tình thực hiện trái
pháp luật để trục lợi hoặc vì động cơ cá nhân.
Việc phân định rõ hai tội danh này có ý nghĩa cực kỳ
quan trọng trong việc xác định đúng khung hình phạt và xây dựng phương án bào
chữa tối ưu trước tòa án.
Nếu quý khách hàng hoặc
người thân đang đối mặt với các vấn đề pháp lý liên quan đến Tội lợi dụng
chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ, đừng ngần ngại liên hệ ngay
với chúng tôi để nhận được sự hỗ trợ pháp lý nhanh chóng và hiệu quả nhất.
Thông tin liên hệ: CÔNG
TY LUẬT HỒNG THÁI
Địa
chỉ: LK 9-38 Tổng cục 5, phường Thanh Liệt, TP. Hà Nội
Hotline:
0962.893.900 / 0982.033.335
Email:
Luathongthai@gmail.com
Luật
Hồng Thái – Điểm tựa pháp lý vững chắc, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bạn trong
mọi biến động thị trường!